İran Riyali Tarihi Çöküşte: Bitcoin Güvenli Liman mı Oluyor?

İran’ın ulusal para birimi riyal, ABD doları karşısında tarihi bir çöküş yaşadı. Serbest piyasada 1 dolar yaklaşık 1,4 milyon riyal seviyesine yükselirken, riyalin değeri fiilen sıfıra yaklaşmış durumda. Bu sert değer kaybı, ülkedeki uzun süredir devam eden ekonomik krizi daha da derinleştirdi.

Riyaldeki erime yeni değil ancak 2025 ve 2026 başında düşüşün hızı dikkat çekici biçimde arttı. Ağır yaptırımlar, azalan petrol gelirleri ve süregelen siyasi belirsizlik, hem yatırımcıları hem de sıradan İranlıları yerel para biriminden uzaklaştırıyor. Artık birçok kişi yalnızca riyali değil, ABD dolarını bile güvenli bir liman olarak görmüyor.

Enflasyon kontrolden çıkmış durumda. Gıda, ilaç ve temel ihtiyaç ürünlerinin fiyatları hızla yükselirken, haneler gelirlerinin büyük bölümünü yalnızca hayatta kalmaya ayırmak zorunda kalıyor. Resmi verilere göre enflasyon oranı geçen yıl %42’nin üzerine çıktı, ancak günlük hayattaki gerçek artışın bunun çok üzerinde olduğu ifade ediliyor.

Ekonomik baskı sokaklara da yansımış durumda. Tahran’dan İsfahan ve Şiraz’a kadar birçok kentte esnaf ve öğrenciler protestolar düzenliyor. Dikkat çekici olan ise, geçmişte rejimin tabanı olarak görülen kesimlerin dahi dini yönetime açıkça tepki göstermeye başlaması.

Yetkililer protestolara internet kesintileri ve uydu sinyali engellemeleriyle karşılık verirken, halk çevrimdışı iletişim araçlarına yöneliyor. Bitcoin odaklı bazı uygulamalar, internet olmadan Bluetooth ve mesh ağları üzerinden çalışan güvenli mesajlaşma imkânı sunarak öne çıkıyor. İran’a özel uyarlanan bu uygulamalar, dijital direncin bir parçası haline gelmiş durumda.

İran’da Bitcoin’e Yönelim Artıyor

Bu tablo içinde Bitcoin’in İran’daki görünürlüğü sessiz ama istikrarlı biçimde artıyor. Orta Doğu ve Kuzey Afrika genelinde kripto benimsenmesi, zayıf yerel para birimleri ve kısıtlayıcı finansal sistemlere karşı bir korunma aracı olarak zaten yükselişteydi.

Son haftalarda yayımlanan blockchain analiz raporları, kriptonun İran’daki ekonomik hareketlilikte oynadığı rolü daha net ortaya koyuyor. Chainalysis verilerine göre, İran bağlantılı kripto hizmetleri 2024 yılında ülke dışına 4 milyar doların üzerinde değer transfer etti. Bu rakam, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık %70’lik artışa işaret ediyor. Yerel borsalar ise riyalden çıkmak isteyen kullanıcılarla dolup taşıyor.

Sektör temsilcileri Bitcoin’i artık yalnızca bir yatırım aracı olarak değil, “çıkış kapısı” olarak tanımlıyor. Sabit arz yapısı, sınır tanımayan transfer kabiliyeti ve küresel likiditesi, Bitcoin’i yüksek enflasyon ve sermaye kontrolleri karşısında cazip kılıyor.
İran yönetimi kripto madenciliğini ve dijital varlık kullanımını sıkı şekilde denetliyor, kayıt dışı faaliyetlere sert müdahalelerde bulunuyor. Resmi söylemler ile bireysel kullanım arasındaki çelişki ise ciddi bir hukuki belirsizlik yaratıyor.

Riyalin hızla değer kaybettiği, geleneksel finansal kanalların tıkandığı bu ortamda Bitcoin, İran’da artık spekülatif bir varlıktan çok ekonomik hayatta kalmanın araçlarından biri olarak görülmeye başlandı.

Kriptomood.com ve yazarları, bu sitede yer alan bilgi ve analizlerin kullanımı sonucu ortaya çıkabilecek doğrudan veya dolaylı hiçbir kayıptan sorumlu değildir.

Kaynak: bitcoinmagazine.com
Hazırlayan: Kripto Mood Analiz Ekibi
www.kriptomood.com